mozambik enerji sorununa çözüm

çözüm arıyor
Afrika ülkelerinin yüzde 35’inde enerji sorunu yaşanıyor. En büyük sorun ise elektrik kesintilerde yaşanıyor. Büyük oranda dışa bağımlı olan Afrika ülkeleri çareyi yeraltı kaynaklarında arıyor.

18:12, 04 Haziran 2015 Perşembe ..MECÎD HBR)
Afrika kıtasının en büyük sorunlarından başında enerji geliyor. Elektrik ise bu sorunların başını çekiyor. Kıta genelinde yaklaşık 600 milyon kişiye elektrik ulaştırılamıyor. Bu oran, 1 milyar iki yüz milyon kişinin yaşadığı kıtada nüfusun neredeyse yarısına tekabül ediyor. Afrika ülkeleri, Güney Afrika hariç enerjide dışa bağımlı.

Kıtanın enerji ihtiyacının önemli bir bölümü, ABD, Çin, Fransa, Japonya, Hindistan, Brezilya, Kanada gibi ülkelerden karşılanıyor. Bu bağımlılığın en önemli nedenleri arasında hükümetlerin yetersiz ekonomi politikalaerı, başta rüzgar, su ve güneş gibi doğal enerji kaynaklarından yeterince faydalanılaması gösteriliyor.
Afrika kıtası aslında enerji kaynakları bakımından zengin bir kıta. Güney Afrika, Botsvana, Zimbabve gibi Güney Afrika ülkerinde kömür başlıca enerji kaynağı. Tanzanya ve Mozambik’te ise doğalgaz en önemli enerji kaynağı olmasına rağmen, yeterince fayda sağlamıyor. Afrika kıtası fosil kaynakları bakımından da zengin bir ülke. Demokratik Kongo Cumhuriyeti Gabon, Kamerun gibi Afrika ülkeleri son zamanlarda fosil kaynaklara yönelmeye başladı.
Afrika’da enerji sorununun son yıllarda hızla artmasının nedeni olarak hızlı şehirleşme gösteriliyor. Senegal, Kenya, Nijerya, Güney Afrika, Etiyopya, Tanzanya en fazla enerji tüketimi olan ülkeler. 20 yıl önce Afrika’da şehirleşme oranı yüzde 37 iken şimdilerde bu oran yüzde 56’ya yükseldi. 2030’da yüzde 64’e, 2050’de ise yüzde 81’e ulaşacağı tahmin ediliyor.
Daha önceki yıllarda Afrika nüfusunun yalnız üçte biri başta elektrik enerjisi olmak üzere enerjiye ihtiyaç duyarken, şimdilerde üçte ikisi düzenli elektirik enerjisine ihtiyaç duyuyor. Şehirlerde enerji talebinin artması sorunları da beraberinde getiriyor.
Şehirleşmeye bağlı olarak başta elektrik ve petrol olmak üzere enerji ihtiyacı katlanarak artıyor. Bunun en önemli örneği 160 milyonluk nüfusa sahip Nijerya. 20 yıl önce Nijerya Güney Afrika’nın tükettiğinden yüzde 20 daha az enerji harcarken, şimdilerde tek başına Lagos şehri Senegal’in toplam harcadığı enerjiden daha fazla enerji tüketiyor.
HÜKÜMETLER ÇÖZÜM ARAYIŞINDA
Afrika, enerji sorununu çözmek adına son yıllarda önemli adımlar atıyor. Tanzanya, Kenya, Uganda, Gana, Mozambik ve Güney Afrika enerji açığını azaltmak için bir dizi çalışmaya girişti. Güney Afrika, rüzgar ve dalga gücünden yaralanmaya çalışırken, Mozambik ve Tanzanya doğalgazı enerji üretiminde kullanmaya başladı.
Stallenbosh Üniversitesi’nden Prof. Dr. Alan Brent, üç yıllık bir süreçte Güney Afrika’da elektrik başta olmak üzere birçok enerji sorununun yenilenebilir enerji yoluyla çözülebileceğini söyledi. Alan Brent şu ifadeleri kullandı:
“Son zamanlarda kıta genelinde enerji alanında önemli adımlar atılıyor. Güney Afrika hükümetinin ve enerji şirketlerinin enerji tüketimindeki açığı gidermek için yenilenebilir enerjiye yatırım yapmaları önemli bir gelişme. Hükümete bağlı enerji ve endüstriyel araştırma konseyi, yenilenebilir enerjiye 9 milyar rand yani 736 milyon dolar ayırdı. 7 ay ve 3 yıllık dönemlerde yeni enerji santralleri kurulabilecek. Dikkat çeken bir gelişme de ülkenin büyük kömür üreticilerinin de bu projeye yönelmiş olmaları. Tanzanya, Mozambik, Mambiya gibi Güney Afrika ülkeleri yeni gaz alanları açıyor ve doğalgazı enerji üretiminde kullanmaya başlıyorlar. Afrika’nın kısa sürede kömür enerjisinden doğalgaz ve yenilenebilir enerjiye geçeceğini düşünüyorum.

Örneğin Kenya bu alanda önemli bir başarı sağladı. Kenya’da elektiriğin yüzde 25’i yenilenebilir enerji ve doğalgazdan sağlanıyor. Afrika’da yeni bir enerji pazarı oluşuyor diyebiliriz. Bu pazar şimdilik küresel güçlerin kontrolünde olsa da, yerli üreticilerin güçlendirilmesinin gerektiği bir gerçek. Afrika’da yerli üreticiler enerji piyasasında söz sahibi olabilirse istihdam başta olmak üzere bir çok sorunun çözülmesinde enerji yatırımları başat bir rol oynayabilir.”
Profesör Alan Brent Güney Afrika’da yenilenebilir enerji çalışmalarının umut verici olduğunu söylerken, Güney Afrika’nın, diğer Brics üyesi ülkeler Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin ile enerji üretiminde yakın bir işbirliği içinde olduğunu belirtti. Brent sözlerine şu ifadelerle devam etti: 
“Güney Afrika son dönemde Brezilya, Hindistan, Çin gibi ülkelerle enerji geliştirme programları hazırlarken Rusya ile de nükleer enerji işbirliği anlaşması yaptı. Yakın gelecekte Güney Afrika’nın önemli bir enerji pazarı olacağı görülüyor. Özellikle sahra altı Afrika ülkelerinin enerji pazarının Güney Afrika olacağını söylemek mümkün. Mozambik gibi ülkelerin enerji piyasası bile Güney Afrika’dan yönlendiriliyor. Bu ülkemiz ve kıta açısından sevindirici bir gelişme. Şu anda Güney Afrika’da enerji alanında bir devlet teşekkülü olan Eskom var. Eskom enerji piyasasında merkezi bir role sahip, bir kamu şirketi olan Eskom’da Çin modeli takip ediliyor. Fakat yakın zamanda Eskom’da bazı değişimlere girecek. Eskom kısa zamanda Güney Afrika’daki özel sektörün enerjideki payını artırmak için enerji işletim pazarından çekilecek enerji transferine ağırlık verilecek. Bu değişim sadece Güney Afrika için değil, Afrika’nın siyasi yapısı açısından da büyük bir adım.”
Afrika Kalkınma Bankası’nın enerji yatırımlarını kredi vererek desteklemesinin önemli bir adım olduğunu söyleyen alan Brent, Afrika’da enerji alanında daha yüksek yoğunluklu bir rekabet yaşanacağını, bunun da fiyatları aşağı indireceğini söylerken, sözlerini şu şekilde sürdürdü: 
Afrika Kalkınma Bankası enerji yatırımı yapacak bir şirkete 200 milyon dolarlık kredi veriyor. Bu kredilerin alınması demek Afrika genelinde bir çok afrika şirketinin enerjiye bir yatırım aracı olarak yönelmesi demek. Afrika’da yakın gelecekte enerji fiyatlarının daha da ucuzlayabileceğini, kırsal alanlara da elektirik başta olmak üzere altyapı hizmetlerinin ulaştırılabileceği anlamına geliyor bu.”
KALKINMA ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR SÜRÜYOR
Afrika, yenilenebilir enerji kaynakları açısından zengin bir yapıya sahip. Güney Afrika Yenilenebilir Enerji Enstitüsü Bölüm Başkanı Ian Scrimgeour, başta Güney Afrika hükümeti olmak üzere Afrika ülkelerinin bu enerji kaynaklarına yöneldiğini söylerken şu ifadeleri kullandı: 

“Güney Afrika’da yenilenebilir enerjiye yönelmede önemli gelişmeler oldu. Diğer Afrika ülkelerinde de benzer çalışmalar var. Henüz bütçenin yüzde 12’si bu enerji kaynaklarının geliştirilmesi ve kullanılmasına yönelik olsa da başlangıç için önemli bir gelişme. Afrika’da yenilenebilir enerjiyi kullandığınızda elektrik sorununu tamamen çözebilsiniz. Kıta genelinde 600 milyon kişi elektirikten mahrum. Sadece Nijerya’da 100 milyon kişiye düzenli bir şekilde elektrik verilemiyor. Yenilenebilir enerji kaynakları doğal kaynaklar. Güneş, dalga gücü, rüzgar, jeotermal gibi. Bu enerji kaynakları hem çevre dostu hem de sosyoekonomik kalkınmada önemli bir rol oynayabiliyor.”
Ian Scrimgeour, Afrika ülkelerinde yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmenin kıtanın kalkınması için de önemli olduğunu vurgularken sözlerini şu şekilde sürdürdü: “Küresel şirketler Afrika’da yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanmaya çalışıyor. Bunun başını Çin ve Fransa çekiyor. Çin ve Fransız şirketler bir çok Afrika ülkesinde jeotermal santraller ve güneş enerjisi sistemleri kurdu. Afrika ülkeleri şimdilik teknolojik olarak bu ülkelere ihtiyaç duysalar da yakın gelecekte kendi imkanları ile bu enerji kaynaklarını işletebileceklerini düşünüyorum. Çünkü bu Afrika’nın sosyal ve iktisadi kalkınması için artık bir gereklilik.”

Ian Scrimgeour Afrika’da enerjiye yapılacak yatırımların sosyoekonomik kalkınmayı artıracağını düşünüyor. Güney Afrika’nın bu noktada Afrika için iyi bir model olduğunu Scrimgeour son olarak şu sözleri sarfetti:
Afrika’da sosyal kalkınmayı en başarılı uygulayan ülkelerden biri; Güney Afrika. Şu anda Güney Afrika’da elektrik kesintilerini ayrı tutarsak ciddi bir enerji sorunu yok. Güney Afrika halkının yüzde 95’i düzenli olarak elektriğe ulaşabiliyor. 20 yıl önce baraka evlerde elektrik yoktu. Fakat şimdi elektirk var, kırsal kesimde de ciddi anlamda bir elektirk sorunu yok. Güney Afrika’da enerjinin neredeyse yüzde 84’ü termik santrallerde üretiliyor. Fakat son beş yıl içerisinde yenilelenebilir enerji üretiminde de hayli mesafe alındı. Hükümetin sosyal kalkınma için enerjiden istifade ettiği görülüyor. Bu durum sadece Güney Afrika değil diğer Afrika ülkeleri açısından da önemli. Çünkü Güney Afrika; Lesotho, Svaziland Mozambik, Zimbabve ve Zambiya gibi ülkelerin elektrik ihtiyacını da karşılıyor.”
ELEKTRİK İÇİN YENİ KAYNAKLAR ARANMALI”
Afrika sürdürülebilir enerji enstitüsü, yayımladığı 2015 Enerji Raporu’nda, Güney Afrika’da enerji krizi başlayabileceği uyarısında bulundu, yeni enerji kaynaklarına yönelme çağrısı yaptı. Ülke genelinde yankı uyandıran raporda şehirleşmenin elektrik üretimini artırdığı belirtildi. Ülkedeki 18 büyük şehrin, elektriğin üçte ikisini tükettiği bilgisi verilen raporda, 2020’de krizin daha da derinleşebileceği uyarısı yapıldı.
Afrika Sürdürülebilir Enerji Enstitüsü Başkanı Peta Wolpe, büyük şehirlerin enerji tüketiminin yarısından fazlasını gerçekleştirdiğini, bu şehirlerin kapladıkları alanınsa ülkenin yalnızca yüzde dördü olduğunu söylüyor. Bu durumun ülkede bir enerji tüketim eşitliğine de ortadan kaldırdığını belirtiyor:
Güney Afrika’da hızlı bir şehirleşme yaşanıyor. Nüfusun neredeyse yüzde 64’ü şehirlerde yaşıyor. Bu oran 2030’da daha da artacak. şehirler henüz altyapı ihtiyaçlarını karşılayamıyor. Kırsal alandan şehirlere göç edenlerin büyük b
ir bölümü elektiriği kaçak olarak kullanıyor. Bu da ülke genelinde elektrik fiyatlarının artmasına ve elektrik kesintilerine neden oluyor. Diğer bir sorun elektrik üretiminin yüzde 90’a yakınının kömürden sağlanması. Bu da karbondioksi

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s